LA VAL LEMNA

             


La Val Lemna as treuva a sud-ovest ėd Turin circondą da na part, da la granda pianura subalpin-a cost-lą 'd pais, da l'ąut as peulo vėddise le Alp Maritime e a ovest-sud-ovest le Alp Cossie, ansima dle quai as aussa '1 Monvis.

A le spąle, anfin as amiro vėrdegiante colin-e e le prealp.

La soa altitudine a l'č 'd 450 mt. e a gņd ėd n'otim clima.

'L cap-luogo dla val a l 'č San Pičre VaI Lemna, ch'a pija 'i nom dal torent "Lemna" , che a nass sota 'l mont Fajč (1 386 mt.); antramentre quaich borgą, come j Dairin, Saret, Gili, Marendoira, Ribčt, Rostagnera, S.Bernard, Giorsatera, Ciambairņn, Sareia, Sčr, Rineugna, Arditč, Dč, Erbareia, Ciabot e Crņ a fan da cumiss a cost panorama doss e fort ant l'istess temp.

La popolassion ėd cost pais a l'č 'd milaquatsent abitant. Ėl pais a l'č colegą a la visin-a Pinareul da na strą provinciai longa 3,5 chilometro.

Da S. Pičre as diparto vaire strą ch' a colego ėl pais a le borgą visin-e; la pģ amportanta a l' č cola panoramica lunga 4 chilometro, che a vą a Pra-Martin (1000 mt.). Costagrand e Taluch, situą pėr na part sia broa snistra dėl torent, a son frassion dia confinanta comun-a ėd Pinareul e pą ėd S. Pičre ch'a l'ha mach proprietą sia sponda drita.


QUAIH SEGN ĖSTORICH

S. Pičre VaI Lemna l'č conossł fin-a dal 1064 pėr essi tra i pais nominą ant ėl famos at ėd donassion d'Adelaide 'd Susa a l'Abassia ėd S. Maria ėn Pinareul, 'l borg l'ha sempre seguģ le sort ėd Pinareul. A l'e combatusse ant ėl 1693, durant l'ofensiva ėd Vittorio Amedeo Il contra Pinareul, na importanta bataja.

Ėn temp pģ recent, la forta espansion urbanistica dij ani sessanta e la nassita dla cita industria 'nt ėl fond-val, l'han contribuģ a la conseguenta trasformassion 'd San Pičre da minuscol borgh agricol a centro residensial, provocand ėn sensibil spopolament dėl Taluch e d'autre cite borgą.

Tut sņn, naturalment, se da na part l'ha favorģ lė svilup residensial del post, da l'autr a l'ha drasticament riduģ la pratica 'd na fiorenta agricoltura arlong ėl cors dėl torent.


ART

Grandiosa e severa la Cesa Parochiai, dedicą ai SS. Pičre e Paolo, 'd costrussion eutsentėsca chila a l'čdė stil baroch, a tre navą.

Le doe navą laterai a son pą ugoai, la snista a l'č pi grossa.

Nt' la navą central, i tre midajon a rafiguro: S. Bernard circondą da j'angei, la Madona che a sgnaca 'l sėrpent e Gesł ch'a fėrma S. Pičre che a part da Roma.

Dzora '1 coro a-i č 'n quader del pitor Edoardo Calosso, rafigurant l'Assunta e ai fianch dl' autar magior a-i č doi dipint dėl pitor Bareffa : a drita son rafigurą la Madona con ėl bambin, a snistra l'Ultima Sin-a.

Antorn a la Madona son piturą i sant protetor dla Parochia, ai quai son dedicą sinch capele ruraj : le capele 'd San Bėrnard, S. Giovann e S. Roch as treuvo sla strą ch'a porta al Taluch, cola 'd S. Grą a l'č situą sla strą ch'a va a Prą-Martin, cola 'd S.Fėndent a l'č sla strą 'd Costagrand.


PIASSE E MONUMENT

'Nt ėl pais a-i son tre piasse : piassa dla Resistensa ndoa as treuva '1 monument ai tombą 'n guera, costruģ ant ėl 1968 da l'artista Gioachino Chiesa ėd Bra e '1 Palass Comunal.

Piassa Piemont, dova as treuva '1 monument "Ai piemontesi nei mondo", che a veul essi 'n pensč ai conassionaj emigrą e spatarą 'nt le pi lontan-e region dėl globo e un tčrmo che a arcorda la fradlansa d'armi tra alpin e marinar.

La piasėtta dėl marcą, pėrchč temp andarč s- svolgia, na volta la sman-a, 'n cit marcą con banchčt ėd fruta-vėrdura e abigliament.

(Tčrmo = colonna tronca)


FIOR E ANIMAI

Ant la part bassa dla val, la vegetassion l'č costituija da filagn d'arbre e bosch ėd gasģe a man a man ch'as monta, comensa a prevalči l' castagnč, fin-a ai bosch dėl Taluch; apres, sta pianta, ncomensa a essi mės-cią al fņ, al pin, a la boia, al sąp e al malėsso.

La "fauna", pėr l'on ch'a riguarda ij mamifer ėd grossa taja, l'č costituia da volp e cinghiaj ; sti sģ a son talment numeros da essi facilment vist ant le vsinanse dle borgą, o adiritura dle strą pi frequentą.

Pėr l 'on ch 'a riguarda j 'animai pģ cģt, son bastansa numeros ij ghi, le levr, le lłin-e, le mustele, ij trapon, ma purtrop a l'č sempre pi rąir ėl tasson.

Tra j'osei, numerņs a son ij sarvagi, sia diurn che noturn: '1 farchet, la pondrą, farchčt grilč, 'l ciłch, 'l barbagian popolu, an efet, ij bosch ndoa perņ l'č scasi completament sparģ '1 ciuch real. Ij retij pģ comun ant i bosch, 'nt ij prą solegią o arlongh le biariėtte, son la vipra, lė sgreuj e la biscia d l'anel.

'Nt ij post umid e 'nt ij bosch, durant le giorną 'd pieuva, l'č pą rair ambat-se ant la gaiabėrna macią che, con la ran-a e 'l babi, a viv ant ij lagasņt dij torent, andoa a fą jeuv. 'J-nset a son motobin numeros ; tra i pģ amportant a-i son le vaire farfale, la siala e la baboja dorą.


ATRASSION TURISTICHE

Ėl parch ornitologich Martinat as ėstend pėr scasi otantamila meter quader, sia colin-a ai confin dij comun ėd S. Pičre Val Lemna e Pinareul.

Costa zon-a a l'č staita sernła dal dr. Martinat pėrchč '1 clima l'č ecessionalment favorevol e propri pėr cost motiv chiel l'ha dicidł dė stabilije soa colession d'osej esotich, un-a dle pģ grande dėl mond : oltre doi mila esemplar, dij quai metą a son papagaj, che, coma as sa, stan diventand sempre pģ rąir.

'L scopo prinsipal dėl parch a l'č col ėd fč arproduvi e conservč pėr le future generassion, spece che atualment son ėn gros pericol d' estinsion.

A sto scņpo son ėstaite costruije voliere imense :un-a 'd tėrdesmila meter quader (la pģ grossa dėl mond) con sčt laghčt popolą da anje, oche, gru, fenic•ter, ibis, cicogne ecc... Tuti animaj sarvaj 'n grado 'd voič e 'd vivi come s'a feisso 'n libėrtą.

N'autra voliera pģ cita 'd sinch-miia meter quader (la quarta dėl mond) a pėrmet d'amirč 'n voli osej come i pelican, le grł, le otarde, vaire spece 'd cicogne ecc..

Sentinaia 'd grandi papagaj a vivo e a volo 'n voliere speciai 'd bin tranta meter 'd longhėssa. Peuj a-i son sentinaia 'd voliere pģ cite pėr la riprodussion e gros saraglio. 'D grand interessi la presensa 'd doe grosse tartarughe dle "Seichelles" :ėi mas-c, nassł ntom al 1860, pesa 156 kg. La fumela, pģ cita, mach un quintal.

PALESTRA 'D ROCIA 'D ROCA SBARUA con ėl RIFUGIO MALAN dėl C.A.I.

'N fase d'alestiment ėl CUTAS ZODIAC CENTER.

L'OSSERVATORI ASTRONOMICH L. VIGNOLO dėl CIRCOL DIJ ASTROFIJ POLARIS.

 


Traduzione di Letizia Griotti

Tel. e Fax da fuori Italia N° +39 121 544006

Tel. e Fax dall'Italia 0121 544006

Indirizzo : Piazza Mercato 1 

San Pietro Val Lemina

10060 Torino Italia.

E-Mail

proloco@lemina.com